Mới đây, bốn nhà khoa học Việt Nam vừa được Cơ quan Sáng chế và Nhãn hiệu Mỹ (USPTO) trao bằng sáng chế cho công nghệ chế tạo memristor trên nền tảng vật liệu oxit crom (CrOₓ).

Cụ thể, các tác giả của bằng sáng chế gồm PGS.TS Phạm Kim Ngọc và ThS Phạm Phú Quân (Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, ĐHQG-HCM), GS.TS Phan Bách Thắng (Hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học Sức khỏe) và PGS.TS Nguyễn Trần Thuật (Viện Bán dẫn và Vật liệu Tiên tiến, Đại học Quốc gia Hà Nội).

Theo Đại học Quốc gia TP.HCM, bốn nhà khoa học đồng tác giả của bằng sáng chế "Memristor Structures with Analog Switching Characteristics and Method for Fabricating the Same", được USPTO cấp ngày 30/6/2026. Đây là kết quả của nhiều năm nghiên cứu nhằm phát triển thế hệ linh kiện điện tử mới phục vụ các hệ thống tính toán hiệu năng cao và AI.

Khác với phần lớn các nghiên cứu về memristor trên thế giới hiện nay tập trung vào các hệ vật liệu oxit kim loại như TiO₂, HfOₓ hay TaOₓ, nhóm nghiên cứu đã phát triển và bảo hộ nền tảng vật liệu mới dựa trên oxit crom (CrOₓ).

Bằng sáng chế không chỉ bảo hộ một cấu trúc linh kiện cụ thể mà còn xây dựng CrOₓ thành nền tảng vật liệu có thể kết hợp linh hoạt với nhiều lớp oxit và điện cực kim loại để phát triển các thế hệ memristor mới.

Thành tựu này không chỉ khẳng định năng lực nghiên cứu của các nhà khoa học Việt Nam trong lĩnh vực vật liệu bán dẫn mà còn mở ra triển vọng phát triển phần cứng trí tuệ nhân tạo (AI) thế hệ mới.

Theo nhóm nghiên cứu, hướng tiếp cận này tạo tiền đề phát triển các linh kiện có khả năng lưu trữ đa trạng thái và hoạt động phi tuyến, những đặc tính quan trọng để hiện thực hóa các khớp thần kinh điện tử (artificial synapses) trong các hệ thống tính toán lấy cảm hứng từ não bộ.

Bốn tác giả của bằng sáng chế đều là những nhà khoa học thuộc hệ thống đại học quốc gia, có nhiều đóng góp nổi bật trong lĩnh vực vật liệu, bán dẫn và công nghệ sức khỏe.

Trong đó, PGS.TS Phạm Kim Ngọc hiện là Trưởng Bộ môn Vật liệu Nano và Màng mỏng, Khoa Khoa học và Công nghệ Vật liệu, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, ĐHQG-HCM, đồng thời phụ trách Phòng thí nghiệm Vật liệu tiên tiến ứng dụng cho Memristor (IMM Lab). Gần 20 năm gắn bó với lĩnh vực khoa học vật liệu, bà được đánh giá là một trong những nhà khoa học nữ tiên phong tại Việt Nam nghiên cứu linh kiện bán dẫn thế hệ mới và vật liệu cấu trúc nano.

Đồng tác giả của công trình, GS.TS Phan Bách Thắng sinh năm 1979, quê Thái Bình. Ông nhận bằng tiến sĩ ngành Khoa học và Công nghệ vật liệu tiên tiến tại Đại học Sungkyunkwan (Hàn Quốc) năm 2009 và được bổ nhiệm chức danh giáo sư ngành Vật lý vào năm 2022.

Bên cạnh công tác quản lý tại nhiều vị trí từ cấp bộ môn, cấp khoa đến lãnh đạo đơn vị trực thuộc, GS.TS Phan Bách Thắng còn có nhiều thành tựu trong đào tạo và nghiên cứu khoa học.

Việc các nhà khoa học Việt Nam được Cơ quan Sáng chế và Nhãn hiệu Mỹ (USPTO) cấp bằng sáng chế cho một công nghệ bán dẫn tiên tiến tiếp tục nối dài những dấu ấn của trí tuệ Việt trên bản đồ khoa học và công nghệ quốc tế. Thành quả này phản ánh năng lực nghiên cứu ngày càng tiệm cận trình độ thế giới của đội ngũ khoa học trong nước, đồng thời mở thêm cơ hội để các công nghệ do người Việt phát triển được bảo hộ, chuyển giao và ứng dụng trong các lĩnh vực công nghệ cao, từ đó góp phần nâng cao vị thế khoa học Việt Nam trong kỷ nguyên bán dẫn và trí tuệ nhân tạo.

Tổng hợp

Vân Anh