Ngay cả Apple cũng không thoát được cơn khủng hoảng RAM

Đăng lúc 23:28 21.06.2026

Có một câu hỏi tưởng chừng vô lý: liệu một công ty đang nắm giữ 62 tỷ đô tiền mặt, với biên lợi nhuận gộp gần 50%, có thể bị "thua" trong cuộc đua mua chip nhớ không?

Câu trả lời, hóa ra, là có. Và điều đó đang xảy ra với Apple.

Chuỗi cung ứng từng là vũ khí bí mật của Apple

Trong nhiều thập kỷ, một trong những lợi thế ít được nói đến nhất của Apple chính là sức mạnh đàm phán với nhà cung cấp. Apple mua linh kiện với số lượng lớn, thanh toán nhanh, và đổi lại nhận được giá tốt hơn, ưu tiên phân bổ hàng hơn, và đôi khi cả thiết kế chip riêng, như trường hợp Intel từng làm một phiên bản Core 2 Duo packaging nhỏ hơn 60% chỉ để MacBook Air đời đầu có thể tồn tại.

Chuỗi cung ứng từng là vũ khí rất mạnh của Apple

Chính cái khả năng "chạy bàn với nhà cung cấp" này đã giúp Apple duy trì biên lợi nhuận gộp cao hơn hẳn các nhà sản xuất phần cứng khác. Rõ ràng, anh em mua được linh kiện rẻ hơn, bán sản phẩm đắt hơn thì lại chả có biên lợi nhuận dày, đó là công thức đơn giản đằng sau những con số tài chính ấn tượng của Apple trong hai thập kỷ qua.

Nhưng công thức đó đang gặp một biến số mà Apple không kiểm soát được: cơn sốt AI.

DRAM đang đắt đến mức nào

Chip nhớ DRAM, loại được dùng trong smartphone cao cấp, đang tăng giá chóng mặt. Theo TrendForce, giá DRAM cho smartphone cao cấp có thể tăng tới 83% chỉ trong một quý so với quý trước. Sự tăng trưởng này không diễn ra theo năm, mà theo quý.

Rồi AI xuất hiện thúc đẩy việc ưu tiên việc sản xuất HBM

Nguyên nhân không khó đoán: các nhà máy sản xuất chip nhớ đang ưu tiên sản xuất HBM (High Bandwidth Memory), loại RAM băng thông cao dùng cho GPU AI, thay vì DRAM thông thường. Khi Nvidia, Microsoft, Google và Meta đang đặt hàng hàng chục tỷ đô la chip nhớ cho hạ tầng AI của họ, công suất nhà máy tự nhiên bị hút về phía đó. Phần còn lại dành cho smartphone và PC trở nên khan hiếm hơn, và từ đó dĩ nhiên là đắt hơn.

Tim Cook thừa nhận Apple đã cố gắng hấp thụ chi phí này thay vì chuyển sang người dùng, nhưng "tình huống đã trở nên không bền vững." Đây là một thừa nhận đáng chú ý từ một công ty vốn rất ít khi để lộ áp lực từ phía nhà cung cấp.

Nvidia đang đẩy Apple khỏi vị trí "khách hàng lớn nhất"

Vị thế của Apple với nhà cung cấp chip nhớ không chỉ bị ảnh hưởng bởi giá, mà còn bởi tương quan quyền lực đang thay đổi. Nvidia, công ty mua chip nhớ để tích hợp vào các hệ thống AI của mình, dự kiến sẽ vượt Apple về dòng tiền tự do trong năm nay. Và theo ước tính đồng thuận từ Visible Alpha, trong vòng hai năm tới, Nvidia có thể tạo ra lượng free cash flow gấp hơn hai lần Apple.

NVIDIA giờ đây trở thành khách hàng lớn nhất của các nhà sản xuất chip nhớ

Jensen Huang, CEO Nvidia, nói thẳng tại một hội nghị đầu năm nay: "Chúng tôi là công ty chip duy nhất mua trực tiếp hàng chục tỷ đô DRAM từ tất cả các nhà sản xuất DRAM." Câu đó nghe như khoe khoang nhưng nhưng thực ra là tuyên bố đanh thép nhất về quyền lực đàm phán.

Biên lợi nhuận gộp của Nvidia hiện ở mức giữa 70%, trong khi Apple đang ở khoảng cuối 40%. Khi bạn mang lại biên lợi nhuận cao hơn cho nhà cung cấp và mua với số lượng lớn hơn, bạn được đối xử tốt hơn trong lúc nguồn cung khan hiếm. Apple hiểu điều này hơn ai hết, và giờ đang ở phía bất lợi của phương trình đó.

Cấu trúc tài chính cũng là bất lợi

Có một điểm kỹ thuật tài chính khiến Apple ở vị thế yếu hơn so với các Big Tech khác trong cuộc khủng hoảng DRAM này. Khi Microsoft, Google hay Amazon mua chip nhớ để dùng trong hạ tầng đám mây, họ hạch toán khoản đó như tài sản cố định và khấu hao dần theo thời gian, về mặt kế toán, chi phí được dàn đều ra nhiều năm.

Apple thì không. Chip nhớ mua vào để lắp vào iPhone hay Mac đi thẳng vào giá vốn hàng bán (cost of goods sold) ngay trong quý đó. Nghĩa là nếu giá DRAM tăng 83%, tác động lên biên lợi nhuận của Apple là tức thì và không thể che giấu, trừ khi Apple tăng giá bán hoặc chấp nhận margin thấp hơn. Mức kì vọng về biên lợi nhuận gộp của Apple hiện đang vượt 48% trong năm tài chính hiện tại và đây vốn là mức cao nhất kể từ năm 1990. Áp lực để không làm con số đó đi xuống là rất lớn.

Tăng giá iPhone trong bối cảnh đang cần mở rộng AI

Chuyên gia phân tích của Wamsi Mohan của Bank of America Securities dự báo giá iPhone sẽ tăng thêm 100 USD, và iPhone Pro có thể tăng thêm 100 USD nữa so với dự báo ban đầu. Đây là thời điểm Apple đang cần người dùng nâng cấp lên phần cứng mới nhất để tiếp cận các tính năng AI, vì một số khả năng AI mạnh nhất mà Apple giới thiệu tại WWDC năm nay chỉ chạy được trên ba dòng iPhone mới nhất, vốn đã có giá trung bình 1.369 USD.

CEO mới của Apple, John Ternus sẽ đối diện với một bài toán mới rất khó mà Tim Cook để lại

Tăng giá thiết bị trong lúc đang cần mở rộng thị trường AI là một bài toán không có lời giải đẹp.
CEO mới của Apple, John Ternus, người tiếp quản từ Tim Cook, đã cam kết duy trì "sự thận trọng sâu sắc, có chủ đích và kỷ luật" trong việc quản lý tài chính. Nhưng ông sẽ sớm phải đưa ra những quyết định không thận trọng chút nào: đầu tư bao nhiêu vào AI, mua thêm chip nhớ ở mức giá cao như thế nào, và liệu có thực hiện M&A lớn, điều Apple vốn tránh trong nhiều năm, để tự chủ hơn trong chuỗi cung ứng không.

Ngoài ra, Analyst Melissa Weathers của Deutsche Bank ước tính tình trạng thiếu hụt DRAM "có thể kéo dài đến 2028 và thậm chí xa hơn." Với Apple, cơn khủng hoảng này không phải là vấn đề một quý hay một năm, mà là bài kiểm tra cấu trúc dài hạn cho một mô hình kinh doanh đã hoạt động rất tốt trong bối cảnh thế giới vận hành khi AI chưa tồn tại.

Và giờ đây, câu hỏi là: "khách hàng lớn nhất" có còn đủ để thắng trong một thị trường mà "khách hàng quan trọng nhất với nhà cung cấp" mới là người nắm quyền lực?