Trước khi nhắc đến những đồ uống là nơi "ẩn nấp" của axit uric, chúng ta cần hiểu axit uric là gì và tại sao nó lại đáng sợ đến thế.

Bác sĩ Liu Pingping (Trung Quốc) cho biết, về bản chất, đây là sản phẩm cuối cùng của quá trình chuyển hóa purine. Khoảng 80% nồng độ này được tạo ra từ quá trình chuyển hóa tế bào bên trong và 20% đến từ thức ăn. Ở trạng thái bình thường, cơ thể tổng hợp khoảng 700mg axit uric mỗi ngày và thận sẽ đóng vai trò như bộ lọc để bài tiết 80% qua nước tiểu.

Tuy nhiên, khi chuỗi "purine - axit uric - bài tiết" bị rối loạn, nồng độ này sẽ vượt ngưỡng an toàn, kết tinh thành những hạt tinh thể urat sắc nhọn như những mũi kim. Những "mũi kim" này đâm thấu vào các khớp xương, gây ra những cơn đau gút (gout) xé thịt. Nghiêm trọng hơn, axit uric dư thừa sẽ lắng đọng gây sỏi thận, suy thận mãn tính, và làm tổn thương chức năng thận, tạo thành một vòng lặp bệnh lý nguy hiểm.

Để không rơi vào tình trạng trên, bạn cần kiểm soát hoặc tốt nhất là tránh xa 5 loại đồ uống làm tăng axit uric dưới đây:

1. Nước ép trái cây, nhất là loại công nghiệp

Đây là loại đồ uống gây bất ngờ nhất vì vốn được coi là lành mạnh. Vấn đề của nước ép là khi loại bỏ chất xơ, lượng đường fructose đậm đặc sẽ được cơ thể hấp thụ cực nhanh. Khác với glucose, fructose tại gan không có "chốt chặn" tốc độ chuyển hóa; nó tiêu thụ một lượng lớn ATP và phân hủy thành AMP, trực tiếp đẩy nhanh quá trình tổng hợp purine. Đây chính là nguồn cung cấp "nguyên liệu thô" dồi dào để cơ thể sản sinh axit uric.

2. Trà sữa và nước giải khát có đường

Hầu hết các loại đồ uống này sử dụng siro ngô giàu fructose (HFCS) với hàm lượng fructose có thể lên tới 90%. Một nghiên cứu trên 2.037 người trưởng thành đã tìm thấy mối tương quan đáng sợ: những người uống từ 2 phần đồ uống có đường mỗi ngày trở lên có nồng độ axit uric trong máu trung bình cao hơn 13,7 μmol/L so với người không uống.

3. Rượu bia và đồ uống có cồn khác

Quá trình chuyển hóa rượu không chỉ sinh ra purin mà còn tiêu thụ lượng lớn ATP để tạo ra AMP, dẫn đến tăng vọt nồng độ axit uric. Đồng thời, rượu gây mất nước và kích thích sản sinh axit lactic, gây ức chế quá trình bài tiết axit uric qua thận. Điều này khiến nồng độ độc tố tích tụ trong máu ngày càng cao.

4. Nước tăng lực và trà đóng chai

Các loại nước này chứa siro đường nghịch đảo, là một nguồn fructose tinh khiết. Tiêu thụ quá nhiều loại đường này sẽ kích thích tổng hợp các axit béo chuỗi dài, gây ra tình trạng kháng insulin và làm tổn thương chức năng thận. Khi thận bị tổn thương, khả năng bài tiết axit uric giảm xuống, tạo điều kiện cho bệnh gút bùng phát sớm, đặc biệt là ở nam giới trước 40 tuổi nếu uống trên 4 lần một tuần.

5. Cà phê thêm nhiều đường hoặc sữa đặc

Bản thân cà phê đen không đường có tác dụng lợi tiểu và chứa axit chlorogenic giúp giảm sản sinh axit uric. Tuy nhiên, khi thêm đường vượt quá mức khuyến nghị (lý tưởng là dưới 25g và không quá 50g/ngày), tác dụng bảo vệ này hoàn toàn biến mất. Lượng đường fructose từ sữa đặc sẽ "vô hiệu hóa" lợi ích của cà phê, biến nó thành loại đồ uống gây hại cho hệ chuyển hóa.

Hướng dẫn kiểm soát axit uric từ chuyên gia

Để bảo vệ sức khỏe, bác sĩ Liu Pingping khuyến nghị một số điều quan trọng về chế độ ăn uống bên cạnh kiểm soát 5 loại đồ uống trên như sau:

- Uống nhiều nước lọc: Cần đảm bảo 2-3 lít nước mỗi ngày để lượng nước tiểu bài tiết đạt trên 2 lít, giúp đào thải 70% axit uric dư thừa.

- Bổ sung sữa tươi: Nghiên cứu cho thấy uống 2 cốc sữa (khoảng 250ml/cốc) mỗi ngày có thể giảm tỷ lệ mắc bệnh gút đến 50% nhờ protein whey và lactose thúc đẩy bài tiết độc tố.

- Ăn trái cây nguyên quả: Hạn chế các loại quả quá ngọt như vải, dứa, dưa hấu. Chỉ nên tiêu thụ 150-200g mỗi ngày trong giai đoạn không cấp tính.

- Kiểm soát gia vị: Lượng muối tiêu thụ không quá 5g/ngày (tính cả muối trong nước tương, tương đậu, thực phẩm). Dầu ăn không nên vượt quá 25-30g, riêng người cao tuổi hoặc có bệnh tim mạch nên giảm xuống dưới 20g.

Nguồn và ảnh: QQ, Family Doctor, iFeng

Theo Tăng Lộc